”παιδεία ώρα μηδέν”, εισήγηση του Η. Κολοβού

To σχέδιο νόμου της κ. Διαμαντοπούλου εισάγει για πρώτη φορά τον ρόλο της «αγοράς» στην αποστολή των Πανεπιστημίων, θεσμοθετώντας την υποχρέωσή τους να «ανταποκρίνονται στις ανάγκες της αγοράς εργασίας και των επαγγελματικών πεδίων, καθώς και στις αναπτυξιακές ανάγκες της χώρας» (άρθρο 4.1δ,)· άρα, σύμφωνα με το καινοφανές αυτό άρθρο, το οποίο δεν υπήρχε, ούτε στον Νόμο 1268/1982, ούτε στον Νόμο 3549/2007, ο νομοθέτης απερίφραστα αποσκοπεί στο να εκθέσει με πολλαπλούς και καθοριστικούς τρόπους το Πανεπιστήμιο, ένα ίδρυμα παιδείας, στη λογική της αγοράς, την οποία άλλωστε εισάγει δομικά στο σύνολο της λειτουργίας του. Στο πνεύμα της εναρμόνισης με τη λογική και τους κανόνες της «αγοράς» και της επιχειρηματικής αποτελεσματικότητας ιδρύει «Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου με τη μορφή Ανώνυμης Εταιρείας», που λειτουργούν σύμφωνα με τη υπάρχουσα νομοθεσία για τις Α.Ε., με σκοπό την αξιοποίηση και διαχείριση μέρους ή του συνόλου των πόρων και της περιουσίας των ΑΕΙ (άρθρο 58.1, 58.2 και 58.8). Ωστόσο, στις Ανώνυμες αυτές Εταιρίες ο Νόμος δίνει επιπλέον το δικαίωμα να παρέχουν έναντι αμοιβής ή διδάκτρων εκπαίδευση και να διεξάγουν έρευνα (άρθρο 58.7β,ζ,η,θ).

Δείτε: Αυτή τη στιγμή η Ελλάδα γονατίζει μπροστά στον εκβιασμό των διεθνών αγορών: αυτό θέλουμε και για το πανεπιστήμιο και την παιδεία; Ένα όργανο που θα υπακούει στη λογική της αγοράς; Το δικαίωμα στην παιδεία και τη μόρφωση δεν μπορεί να υπαχθεί στη λογική «ό,τι είναι καλύτερο για την αγορά»: στο πανεπιστήμιο μορφώνουμε ανθρώπους και κάνουμε ανεξάρτητη έρευνα, δεν φτιάχνουμε γρανάζια για την αγορά. Αντί η πολιτεία να παρέμβει και να αλλάξει το οικονομικό μοντέλο της χώρας, το οποίο την έχει οδηγήσει, με ευθύνη των κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ-ΝΔ στην χρεωκοπία, επιδιώκει να υποτάξει και τα πανεπιστήμια και τους αποφοίτους τους σε αυτό το αδιέξοδο.

Εξάλλου, η πρόβλεψη διδάκτρων για ορισμένες από τις «υπηρεσίες εκπαίδευσης» που παρέχουν τα ΑΕΙ και ΤΕΙ προδίδει την ετοιμότητα της κ. Διαμαντοπούλου να εμπορευματοποιήσει με ευκαιριακά κριτήρια όποια διδακτική δραστηριότητα θεωρεί ότι δεν εμπίπτει στις προβλέψεις του Συντάγματος για δωρεάν ανώτατη εκπαίδευση (π.χ. μεταπτυχιακά, δια βίου μάθηση) – προβλέψεις που αποτελούν το τελευταίο ανάχωμα απέναντι σε αυτήν τη στρεβλή, αγοραία αντίληψη για το δημόσιο αγαθό της ανωτάτης παιδείας.

Δίνοντας τη δυνατότητα διετών ή τριετών σπουδών, το σχέδιο νόμου εισάγει τον κατακερματισμό των σπουδών και των επαγγελματικών δικαιωμάτων των φοιτητών, στους οποίους, άλλωστε, όπως και στις οικογένειές τους μετακυλίεται μεγάλο μέρος του κόστους φοίτησης (π.χ. μέσα από τις ρυθμίσεις για τα συγγράμματα), καθώς και με την «ανταποδοτική δυνατότητα», στο πνεύμα της αγοράς, παροχής εκπαιδευτικών δανείων από τις τράπεζες (άρθρο 54.3). Επιπλέον, μία από τις επιπτώσεις της εισαγωγής σε Σχολή θα είναι η διείσδυση των φροντιστηρίων στην Ανώτατη Εκπαίδευση με αποτέλεσμα οι οικογένειες να επιβαρύνονται με ακόμη περισσότερες δαπάνες μέχρι την τελική εισαγωγή των φοιτητών στα «προγράμματα σπουδών».

Ας αναλύσουμε λίγο περισσότερο τη σημασία του κατακερματισμού των σπουδών και των επαγγελματικών δικαιωμάτων: η δυνατότητα τριετούς πτυχίου ή 2ετούς «σύντομου κύκλου σπουδών» (άρθρο 30) συνεπάγεται άμεσα υποβαθμισμένα πτυχία, στα οποία θα οδηγούνται κατά κύριο λόγο οι φοιτητές που δεν έχουν οικονομικά τη δυνατότητα να συνεχίσουν τις σπουδές τους. Με απλά λόγια: όταν σήμερα τα 4ετή και 5ετή πτυχία δεν έχουν σχεδόν καμία αξία στην ελληνική αγορά εργασίας, ανεργίας καλύτερα, τι να το κάνεις το 2ετές πτυχίο; Σήμερα λόγω της ποιότητας των σπουδών στα ελληνικά πανεπιστήμια οι απόφοιτοί τους συνεχίζουν με μεγάλη επιτυχία σπουδές στα καλύτερα πανεπιστήμια του εξωτερικού: σας διαβεβαιώ όμως ότι κανένα πανεπιστήμιο του εξωτερικού δεν θα αναγνωρίσει 2ετές ή 3ετές πτυχίο ελληνικού πανεπιστημίου. Άλλωστε τέτοια πτυχία (diplomas) απονέμονται σε άλλες χώρες σε φοιτητές που δεν κατορθώνουν να ολοκληρώσουν κανονικά το πλήρες πρόγραμμα σπουδών. Η λογική των 2ετών πτυχίων είναι εναρμονισμένη με την λογική της πιστοποίησης ‘δεξιοτήτων’ και βέβαια ουδεμία σχέση έχει με τον καταστατικό και ιστορικό στόχο των Παν/μιων.

Θα μας επιτρέψετε να πούμε δυο λόγια και για τα επαγγελματικά δικαιώματα των καθηγητών στο πανεπιστήμιο. Το σχέδιο νόμου της κ. Διαμαντοπούλου υποσκάπτει πολλαπλά τα ακαδημαϊκά και εργασιακά δικαιώματα των μελών ΔΕΠ. Υποβαθμίζει πλήρως τον ακαδημαϊκό και διοικητικό ρόλο των χαμηλών βαθμίδων, αφενός καταργώντας τη βαθμίδα του λέκτορα και αντικαθιστώντας την με συμβασιούχους «εντεταλμένους διδασκαλίας» (άρθρο 16.4α,β) αφετέρου, καταργώντας τη μονιμότητα των επίκουρων καθηγητών, τους οποίους εξοβελίζει από τις νεότευκτες «επιτροπές επιλογής» όσο και από τα περισσότερα ακαδημαϊκά όργανα (άρθρο 16.2 κ.ά.). Στην πράξη αυτό σημαίνει τον αποκλεισμό της πλειονότητας των μελών ΔΕΠ από τα όργανα λήψης αποφάσεων και τις επιτροπές, στις οποίες μέχρι τώρα προσέφεραν πολύτιμο έργο αποκομίζοντας σημαντική διοικητική εμπειρία.. Τα εκλεκτορικά σώματα αντικαθίστανται από ολιγομελείς «επιτροπές επιλογής» (άρθρο 26), πολύ πιο ευάλωτες σε σχέσεις πατρωνίας-πελατείας. Γενικά οι προβλέψεις του νόμου κινούνται στην κατεύθυνση της ανασύστασης της εξουσίας της «έδρας» και της ριζικής αποδυνάμωσης ή και εξαφάνισης του δημοκρατικού ελέγχου – γεγονός που αναμφίβολα θα οδηγήσει σε έξαρση των φαινομένων διαπλοκής και αδιαφανούς συναλλαγής μεταξύ νέων, πανίσχυρων ομάδων εξουσίας.

Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης ότι οι φοιτητές πρώτου κύκλου «έχουν δικαίωμα να λάβουν άτοκο εκπαιδευτικό δάνειο από πιστωτικά ιδρύματα της χώρας με εγγύηση του ελληνικού δημοσίου. Για τον σκοπό αυτό το ελληνικό δημόσιο δύναται να συνάψει προγραμματικές συμβάσεις με τα πιστωτικά ιδρύματα, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις» Πέρα από τα εύλογα ερωτήματα που αφορούν στην επισφάλεια της εγγύησης του ελληνικού δημοσίου στην παρούσα οικονομική συγκυρία, η εμπειρία που προκύπτει από χώρες όπου «η αποπληρωμή του δανείου από τους φοιτητές θα πραγματοποιείται τμηματικά και σε κάθε περίπτωση μετά την έναρξη απασχόλησής τους ή την απόκτηση ατομικού εισοδήματος» είναι αρνητική. Με την καλπάζουσα ανεργία στην χώρα μας, η σύναψη τέτοιων δανείων θα υποθηκεύσει το μέλλον των αυριανών φοιτητών μας, όπως συνέβη και σε χώρες όπως η Αγγλία, όπου οι δανειολήπτες κατορθώνουν να αποπληρώσουν τις οφειλές τους στις τράπεζες όταν αποκτούν οι ίδιοι παιδιά. Τέλος, η πρόβλεψη αυτή γεννά εύλογα την υποψία ότι η επιβολή διδάκτρων δεν θα καθυστερήσει πολύ (το παράδειγμα της Αγγλίας επί Blair είναι και πάλι ενδεικτικό).

Τέλος, το νομοσχέδιο Διαμαντοπούλου καταργεί την έννοια του Πανεπιστημιακού Ασύλου, απαλείφοντας κάθε αναφορά σε αυτήν, και την αντικαθιστά, εκ του περισσού, με την αόριστη και παραπλανητική κατοχύρωση της ακαδημαϊκής ελευθερίας και έρευνας και την ελευθερία έκφρασης και διακίνησης των ιδεών (άρθρο 4 του Νόμου), δικαιώματα τα οποία ισχύουν ήδη για το σύνολο της επικράτειας δεδομένου ότι είναι ήδη πλήρως κατοχυρωμένα από το Σύνταγμα της χώρας (άρθρα 5, 14 και 16 του Συντάγματος).

Ηλίας Κολοβός

Advertisements
This entry was posted in Υλικό (βίντεο, φωτο, κείμενα). Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s